ADRESY I DOMENY W INTERNECIE, 
CZYLI TAJEMNICZE DNS

Każdy komputer podłączony na stałe do Internetu ma przydzielony unikatowy adres zwany numerem IP (Internet Protocol Number), który jednoznacznie identyfikuje dany komputer. Adres taki jest 32-bitową liczbą rozdzieloną kropkami na cztery części. Żadna z jego poszczególnych składowych nie może mieć większej wartości niż 255. Przykładowo adres serwera Onetu to: 213.180.130.200, nie istnieje zaś adres: 213.260.300.2.

Ponieważ adresy internetowe w takiej postaci są trudne do zapamiętania, dla wygody użytkowników powstała usługa DNS (Domain Name System), czyli system nazw domen stworzony przez Paula Mockapetrisa i wprowadzony do ogólnego użytku w 1984. Dzięki temu udogodnieniu zamiast 213.180.130.200 możemy wpisać po prostu www.onet.pl i trafimy na żądaną stronę. Uff! Te same zasady dotyczą także serwerów ftp oraz adresów poczty elektronicznej.

Oczywiście adresy symboliczne muszą być tłumaczone na adresy liczbowe rozumiane przez maszyny. Proces ten odbywa się z wykorzystaniem serwerów DNS (domain name server - serwery nazw), czyli specjalnych maszyn, na których umieszczone są informacje o wszystkich domenach internetowych i odpowiadających im numerach IP.
Obecnie na świecie jest zarejestrowanych kilkadziesiąt milionów domen - na początku 2001 roku było ich powyżej 30 milionów, w tym około 20 milionów domen z rozszerzeniem .com. Ze względu na tak dużą ilość adresów, na każdym z serwerów nazw znajdują się dane dotyczące jedynie pewnej ich częsci - system DNS stanowi rozproszoną, częściowo replikowalną, bazę danych.

Serwery nazw zawierają informacje o adresach w swojej strefie (zone) lub strefach oraz podstawowe informacje o innych strefach i innych serwerach nazw. Jeżeli szukany adres nie leży w strefie obsługiwanej przez dany serwer, kieruje on zapytanie do następnych serwerów, aż do znalezienia takiego, który posiada informacje o żądanym adresie. Informacje o domenach najwyższego poziomu przechowywane są na głównych serwerach nazw (root level servers), które znajdują się w Stanach Zjednoczonych, a odnośniki do nich powinny być na każdym z name serwerów.

Serwery nazw dzielą się na:

• podstawowe (primary name servers), zawierające pełną informacje o danej domenie - są to serwery autorytatywne, ponieważ ich dane są aktualne, poprawne i kompletne,
• drugorzędne/zapasowe (secondary name servers) – są one również serwerami autorytatywnymi, ponieważ zawierają kopie informacji serwerów podstawowych - mogą być one przydatne w przypadku awarii podstawowego serwera lub dużego obciążenia sieci,

• caching-only servers, czyli serwery przechowujące w pamięci dane zapamiętane po otrzymaniu odpowiedzi z innych serwerów - są one serwerami nieautorytatywnymi, ponieważ informacje w ich bazach danych są niepełne.

 
BUDOWA SYSTEMU NAZW DOMEN

Struktura systemu nazw domen ma hierarchiczną budowę, której schemat przypomina drzewo rozgałęziające się do dołu, analogiczne ze strukturą katalogów na twardym dysku. Na samej górze znajduje się korzeń drzewa (root), będący ponad wszystkimi domenami. Kolejne poziomy stanowią:

1. Domeny najwyżego poziomu (Top-Level Domains), które są podzielone na dwie podstawowe kategorie: domeny ogólne, czyli rodzajowe (.com, .org, .net, .edu, .gov, .mil, .int) oraz domeny krajowe/regionalne.
    
2. Domeny drugiego poziomu (Second Level Domains), czyli między innymi domeny uczelniane lub firmowe poszczególnych państw lub adresy w obrębie domen najwyższego rzędu: Uniwestytet w Oxfordzie: http://www.ox.ac.uk/ lub Altavista: wyszukiwarka w domenie digital.com: http://www.altavista.digital.com.
    
3. Bardziej szczegółowe domeny trzeciego poziomu (Third Level Domains), przykładowo: http://www.uci.agh.edu.pl (Uczelniane Centrum Informatyki na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie) lub Yale-New Haven Medical Center: http://info.med.yale.edu/.
    

DOMENY NAJWYŻSZEGO POZIOMU

1. Otwarte domeny ogólne (Open generic TLDs) - domeny ogólnoświatowe dostępne dla firm, organizacji i osób prywatnych niezależnie od położenia geograficznego.

• .com (commercial) – firmowe domeny komercyjne
• .net (network providers) – zasadniczo przeznaczone dla dostawców internetu oraz firm zajmujących się usługami internetowymi
• .org (organizations) – niekomercyjne organizacje, stowarzyszenia oraz instytucje charytatywne - na przykład: www.linux.org, www.w3c.org.

2. Domeny ogólne o specjalnym zastosowaniu (Special status generic TLDs)

• .edu (education) – domenę taką mogą zarejestrować placówki edukacyjne - uniwersytety lub czteroletnie college. Np.: University of Oxford: http:/www.oxford.edu, Yale University - http://www.yale.edu/ - rejestracja: http://www.nsi.com.
• .int (international) – międzynarodowe organizacje założone z inicjatyw rządowych -
  rejestracja: http://www.iana.org/int.html.

3. Domeny ogólne o ograniczonym zastosowaniu (Restricted generic TLDs). Ograniczone do terytorium Stanów Zjednoczonych.

• .gov (government) – agendy i instytucje rządowe oraz administracyjne w USA - rejestracja: http://www.nic.gov.
• .mil (military) – instytucje militarne (armia, wojsko, policja) w USA - rejestracja: http://www.nic.mil.

4. Domeny krajowe (country-code TLD - ccTLDs) - domeny przeznaczone dla poszczególnych krajów, terytoriów lub regionów geograficznych. Sufiksy stanowią dwuliterowe skróty nazw. Obecnie jest zarejestrowanych prawie 250 takich domen. Przykładowo:

Polska - .pl
Wielka Brytania - .uk
Stanu Zjednoczone - .us
Japonia - .jp
Watykan - .va

DOMENY DRUGIEGO POZIOMU (Second Level Domain Names - SLDs)

Krajowe domeny drugiego poziomu

Są one bardziej zlokalizowane niż domeny ogólnoświatowe. Stosują je firmy, czy też organizacje, działające jedynie na terenie danego państwa lub przedstawicielstwa międzynarodowych korporacji w danym kraju. Np.: http://www.novell.pl/, http://www.sony.co.jp/. Jeżeli strona dużej firmy ma końcówkę sugerującą konkretne państwo należy się spodziewać, że treść strony będzie w danym języku narodowym.

Nie wszystkie państwa stosują rozszerzenia analogiczne do domen najwyższego rzędu, często są one zastępowane skrótami dwuliterowymi. Przykładowo – zamiast .edu dla placówek edukacyjnych używane jest rozszerzenie .ac (academic), dla firm komercyjnych .co zamiast .com, dla instytycji rządowych .gv.zamiast .gov, dla organizacji .or zamiast .org oraz .ne zamiast .net. System taki jest przyjęty na przykład w Austrii, Japonii i Korei.

Zdarzają się także mieszanki obu tych systemów między innymi w Wielkiej Brytanii, Izraelu, czy też w Indiach.

Nie ułatwia to intuicyjnego znalezienia konkretnego adresu. W takim przypadku polecam wyszukiwarkę adresów http://www.webmagic.com/whois/index.html obsługującą 158 rozszerzeń w ponad 50 domenach najwyższego poziomu.

Polskie domeny funkcjonalne

• .pl - domeny ogólnopolskie, na przykład: www.prezydent.pl, www.onet.pl,
• .com.pl - domeny komercyjne dla wszystkich firm w Polsce, np.: www.kailastudio.com.pl,
• .gov.pl – polskie instytucje rządowe i administracyjne, np.: www.sejm.gov.pl, www.senat.gov.pl,
• .edu.pl -placówki edukacyjne i naukowe, np.: www.agh.edu.pl, www.icm.edu.pl.,
• .info.pl - sieciowe serwisy informacyjne - http://www.info.pl/
• .org.pl - niekomercyjne organizacje, stowarzyszenia oraz instytucje charytatywne
• .priv.pl - osoby fizyczne
• .shop.pl, sklep.pl - sklepy internetowe
• .travel.pl, turystyka.pl - firmy związane z turystyką

Lista wszytkich domen funkcjonalnych obsługiwanych przez NASK (Naukowa Akademicka Sieć Komputerowa).

Inne domeny polskie (poza NASK):

• .med.pl - medycyna i opieka zdrowotna -TASK (Trójmiejska Akademicka Sieć Komputerowa) - http://www.task.gda.pl/. TASK obsługuje również domeny regionalne .gda.pl, .gdynia.pl, .sopot.pl.

• .irc.pl - koordynacja IRC w Polsce - SGH Warszawa - http://www.sgh.edu.pl/

• art.pl – bezpłatna domena będąca własnością ICM (http://www.icm.edu.pl/), której celem jest promowanie sztuki oraz działalności artystycznej w internecie - przykładowo:
http://www.comhlan.art.pl - Zespół Tańca Celtyckiego z Krakowa http://www.carrantuohill.art.pl/ - strona najbardziej znanego polskiego zespołu muzyki celtyckiej. 
http://www.baczynski.art.pl/ - strona poświecona w całości, życiu i twórczosci K.K.Baczyńskiego

Polskie domeny regionalne (terytorialne)

W Polsce domeny regionalne stanowią nazwy miast na przykład. krakow.pl, wroc.pl, .waw.pl, .gdansk.pl (lub .gda.pl).

W niektórych państwach (m.in.: Kanda, Chiny) są to, w zależności od podziału terytorialnego, nazwy stanów lub prowincji.
W połowie marca 2001 w Polsce było zarejestrowanych ponad 140 domen regionalnych.

Lista domen regionalnych obsługiwanych przez NASK.

Lista domen regionalnych obsługiwanych przez Cyfronet.

 
Domeny niższego rzędu

W obrębie każdej z domen możemy zarejestrować dodatkowe, szczegółowe adresy. Przykładowo w sieci Onetu są wyróżnione m.in.: muzyka.onet.pl, mobile.onet.pl (biznes w WAP), sport.onet.pl (serwis sportowy) i wiele innych.

 
KTO TYM WSZYSTKIM RZĄDZI?

W przypadku domen najwyższego poziomu jest to ICANN - The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers. ICANN (http://www.icann.org) jest międzynarodową, niedochodową, demokratyczną organizacją sprawującą czasową kontrolę nad Internetem, na podstawie kontraktu zawartego z rządem amerykańskim. Zajmuje się ona koordynacją i nadzorem nad systemem adresów liczbowych oraz domenami internetowymi. Przewodniczącą zarządu ICANN jest Esther Dyson.

Od mniej więcej dwóch lat trwały rozważania dotyczące rozszerzenia systemu nazw domen. 16 listopada 2000, w trakcie spotkania w miejscowości Marina del Rey pod Los Angeles, zarząd ICANN wybrał siedem nowych domen najwyższego rzędu (spośród zaproponowanych 44), które będą dostępne w Internecie w 2001 roku. Będzie to możliwe po pozytywnym zakończeniu negocjacji z firmami, które zgłosiły chęć prowadzenia rejestracji tych domen.

Nowe przyszłe domeny najwyższego rzędu:

• .aero – transport lotniczy
• .biz (businesses) - dla firm
• .info (information) – do użytku ogólnego
• .coop (cooperatives) - dla przedsiębiorców
• .museum - dla muzeów
• .name – dla osób prywatnych
• .pro (professionals) - dla profesjonalistów w danym zawodzie

Inne ciekawe sufiksy, których rejestracja była brana pod uwagę, lecz ich kandydatury zostały odrzucone, to między innymi: .health, .firm, .law, .shop, .books, .hotels, .kids oraz .sex.

W Polsce rejestracją większości domen funkcjonalnch zajmuje się NASK.

 
O DOMENACH I DNS NA SIECI:

W języku polskim:

Opis Serwisu DNS
http://www.pk.edu.pl/%7Epmj/dns/
 

W języku angielskim:
 
comp.protocols.tcp-ip.domains Frequently Asked Questions - http://www.intac.com/~cdp/cptd-faq/

DNS Resources Directory -
http://www.dns.net/dnsrd/

Webmagic (między innymi wyszukiwarka domen międzynarodowych)
http://www.webmagic.com/

NetNames - WorldWide Domain Statistics
http://www.domainstats.com

http://www.ripe.net/ripencc/sitemap.html

Artykuł został napisany dla Optimus Pascal S.A. Publikowanie całości lub fragmentów niniejszego artykułu jest zabronione bez zgody właściciela.
 

[ Strona główna ] [ Uwagi ogólne ] [ Błędy przy tworzeniu stron ]
[ Przykazania webdesignera ] [ Artykuły ] [ Linki ] [ Słowo od autorki ]

Copyright © 1999-2001, Kaila Studio. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Agnieszka 'Kaila' Richter - aga@kailastudio.com.pl
Ostatnia aktualizacja: 17 sierpnia 2001